Chełmska Biblioteka Publiczna im. Marii Pauliny Orsetti w Chełmie rozpoczęła realizację projektu „Słowa w przestrzeni Chełma: dom, miasto, pogranicze”, poświęconego językowi jako części lokalnego dziedzictwa, pamięci i tożsamości miasta.

Projekt zaprasza mieszkańców Chełma i okolic do wspólnego przyglądania się polszczyźnie obecnej w codziennym życiu: w domowych powiedzonkach, lokalnych nazwach, szyldach, napisach, wspomnieniach, języku ulicy, targu, szkoły, pracy i rodzinnych rozmów. Chcemy pokazać, że język nie jest tylko narzędziem komunikacji, ale także ważnym elementem kultury miejsca.

W ramach projektu zaplanowano trzy główne działania.

Pierwszym z nich będzie autorski quest/spacer językowy „Chełm mówi” – słowa z kredy, wzgórz i wielu kultur. Uczestnicy będą mogli poznawać miasto poprzez nazwy, znaki, napisy, lokalizmy i językowe ślady pogranicza. Trasa obejmie 10 punktów w przestrzeni Chełma, a materiały do gry terenowej zostaną przygotowane także w wersji uproszczonej/dostępnej.

Drugim działaniem będzie konkurs i mikro-kampania „Słowo tygodnia”. Mieszkańcy będą mogli zgłaszać słowa, zwroty, powiedzonka i lokalne określenia związane z Chełmem i okolicami. Zgromadzone propozycje posłużą do stworzenia cyfrowej „Mapy Słów Chełma”.

Trzecim elementem projektu będzie słuchowisko audio-dokumentalne „CHEŁM MÓWI”, oparte na głosach mieszkańców oraz dźwiękach miasta. W nagraniach pojawią się wspomnienia, lokalne historie, słowa i brzmienia codzienności. Premiera słuchowiska odbędzie się w Chełmskiej Bibliotece Publicznej i zostanie połączona z rozmową z ekspertem. Po premierze słuchowisko będzie dostępne online wraz z transkrypcją, tak aby mogły z niego korzystać także osoby ze szczególnymi potrzebami w obszarze słuchu oraz odbiorcy preferujący treść w formie pisanej.

Projekt ma charakter międzypokoleniowy i jest kierowany do dzieci, młodzieży, dorosłych, seniorów, osób ze szczególnymi potrzebami oraz wszystkich, którzy chcą spojrzeć na Chełm przez pryzmat języka.

Realizacja projektu potrwa do 30 listopada 2026 r.